Thật là thiếu sót nếu tự
nhận mình là người sưu tập Camus mà lại không biết tí gì về gốc gác của
thương hiêu này. Khởi đầu sưu tập thương hiệu này, tôi cũng chỉ là “anh
mục đồng vô tư thổi sáo trên lưng trâu”; tức là chỉ theo nguyên tắc
“cùng hãng khác nhãn thành bộ” nên nào biết đâu mình đang sưu tập một
trong những hãng rượu có bề dày lịch sử gần 150 năm. Về sau này tôi mang
những thắc mắc trao đổi với các tay sưu tập khác và lượm lặt thêm từ
những tư liệu ở khắp nơi để hiểu rõ thêm những câu chuyện đàng sau từng
chai rượu mini do mình sở hữu. Cảm giác muốn chia sẽ thông tin với cộng
đồng sưu tập rượu mini nên tôi mới hình thành ý tưởng hệ thống lại các
thông tin về thương hiệu nổi tiếng này. Hiểu biết có hạn, rất mong các
bạn đồng môn góp ý để hoàn thiện hơn.

  Camus
là một thương hiệu rượu Cognac đã tồn tại qua 5 thế hệ gia đình kể từ
năm 1863 khi mà Jean-Baptiste Camus quyết định thành lập một nhóm những
người sản xuất rượu chuyên bán rượu Cognac cao cấp dưới cái tên “La Grande Marque”. “Sản
xuất ra một loại rượu cognac thượng hạng không có gì khó. Tất cả cái mà
bạn cần là ông cố, ông nội và cha của bạn đã cống hiến toàn bộ cuộc đời
của họ vì nó” Đây là câu nói bất hủ của Jean-Paul Camus (đời thứ
tư) phản ánh sự quan trọng của truyền thống gia đình ảnh hưởng đến chất
lượng của các sản phẩm rượu cognac mang tên Camus. Kể từ đó đến nay nó
vẫn được vận hành và quản lý bởi gia đình dòng họ Camus. Mỗi một thế hệ
đều có ý thức gìn giữ và tôn tạo và phát triển thương hiệu Camus ra toàn
thế giới. Hiện nay, thế hệ thứ năm của dòng họ Camus là Cyril Camus
đang lãnh đạo công ty có trụ sở tại Cognac và phân phối rượu cognac
Camus trên toàn thế giới. Chi tiết và những cột mốc kinh doanh quan
trọng qua từng đời được liệt kê dưới đây:

Đời thứ 1: Jean-Baptisle Camus, người sáng lập ra thương hiệu Camus “La Grand Marque” vào năm 1863

Jean-Baptisle Camus là một người sản xuất rượu vang ở vùng Borderies
của quận Cognac. Ông ta chưng cất rượu cognac và bán cho các hãng rượu
có tiếng khác để họ bán ra dưới thương hiệu của họ. Năm 1863, nghĩ rằng
rượu của ông có chất lượng cao nhất nên ông cùng với một số nhà sản xuất
rượu trong vùng đứng ra thành lập một liên hiệp các nhà sản xuất rượu
lấy tên là La Grand Marque và dùng thương hiện này để xuất khẩu. Một
trong những thị trường xuất khẩu đầu tiên của thương hiệu này là Anh
Quốc. Lúc bấy giờ rượu cognac vẫn còn được xuất dưới dạng thùng tô-nô.
Vào đầu những năm 1890, Jean-Baptisle mua lại cổ phần của những người
khác và tiến hành thêm tên ông ta vào trong thương hiệu sẳn có. Mãi cho
đến ngày nay, người ta vẫn thường gọi “La Grand Marque Camus” (đôi khi
ta vẫn thấy trên một số nhãn rượu Camus cổ có in G.M.C là 3 chữ cái viết
tắt đấy). Ngay từ những ngày đầu Jean-Baptisle đã xây dựng một nguyên
tắc rằng gia đình Camus phải là người chịu trách nhiệm quản lý chất
lượng rượu từ khâu trồng nho cho đến tay người uống. Nguyên tắc vàng này
cho đến nay đã được truyền qua đến 5 đời.

Đời thứ 2: Edmond Camus (bước vào kinh doanh vào năm 1894)

Là con trưởng trong gia đình có hai con trai, Edmond tham gia vào công
việc kinh doanh của gia đình vào giữa những năm 1890 và từ từ tiếp quản
công việc chưng cất và pha chế các dòng rượu Camus. Ông không những bảo
tồn và nâng cao uy tín chất lượng của thương hiệu Camus trong vùng
Borderies mà còn lan tỏa đến tận Paris, nơi Camus có mặt trong hầu hết
những nhà hàng và quán bar nổi tiếng nhất. Vào năm 1913, ông pha chế ra
loại rượu Jobilee để kỷ niệm 50 năm ngày thành lập công ty. Loại rượu
nổi tiếng này còn tồn tại đến ngày nay trong bình rượu được làm bằng pha
lê. Là người biết nhìn xa, ông ứng dụng công nghệ sản xuất vỏ chai tự
động. Camus là một trong những hãng rượu đầu tiên xuất bán rượu đóng
chai thay vì trong thùng tô-nô như trước kia.

Gaston Camus (bắt đầu bước vào kinh doanh năm 1896)

Trong khi anh trai mình quản lý sản xuất, Gaston tìm kiếm cơ hội mở
rộng thị phần xuất khẩu ra khắp Châu Âu và đến tận Đông Âu. Ông đi công
du khắp nơi và dành 6 tháng cho mỗi năm tại Saint Petersburg. Tại đây,
Camus là loại rượu chính thức dùng trong cung điện của Sa Hoàng. Mặc dù
trải qua các cuộc cách mạng, chiến tranh, thay đổi chính trị và khủng
hoảng kinh tế, Camus vẫn bảo toàn được vị trí đặc quyền của mình tại
nước Nga. Dưới sự lèo lái của Gaston, Camus đã xây dựng được vị trí độc
tôn là nhà sản xuất rượu cognac chủ yếu sản xuất ra loại rượu thượng
hạng. Năm 1911, Gaston sinh ra người con trai duy nhất – Michel người
sau này là thế hệ thứ 3 tiếp quản hãng rượu Camus cho dù Michel có 4 chị
em gái và 3 anh em họ.

Đời thứ 3: Michel Camus (bắt đầu bước vào kinh doanh năm 1932)

Sau một thời gian dài học nghề của cha mình là Gaston, Ông tham gia
công việc kinh doanh của gia đình vào năm 1932 ở tuổi 21 và nắm công tác
quản lý hãng ở tuổi…23. Ông vẫn bảo tồn các phương pháp sản xuất cổ
truyền của các dòng rượu cognac và theo cha đi công cán khắp nơi trên
thế giới. Năm 1959, ông ta ký một thỏa thuận qua đó Camus là công ty độc
quyền cung cấp rượu vang và rượu mạnh cho Liên Bang Xô Viết và độc
quyền xuất khẩu rượu mạnh của Nga sang Pháp. Là người thường xuyên công
tác bằng đường hàng không, ông là một trong những người đầu tiên trong
cùng trang lứa với ông nhận ra tầm quan trọng của thị trường các cửa
hàng miễn thuế tại các sân bay. Vào năm 1945 sau chiến tranh thế giới
thứ hai, ông đã chấp nhận rủi ro rất cao khi bán chịu rượu của mình cho
công ty Duty Free Shoppers (DFS) đặt tại Hong Kong do hai thanh niên Mỹ
trẻ tuổi thành lập ra. Ngày nay công ty DFS này đã thống trị toàn bộ các
chuỗi cửa hàng miễn thuế nằm quanh bờ Thái Bình Dương và vẫn rất “chung
thủy” với hãng Camus để tỏ lòng biết ơn Michel Camus. Vào đầu những năm
1960, ông ta xây dựng một chiến lược rõ ràng cho thị trường này và tung
ra những sản phẩm mới mà ngày nay trở nên rất phổ biến ở các cửa hàng
miễn thuế tại sân bay, đó là rượu cognac Camus trong các chai sứ Limoges
và chai pha lê Baccarat. Cho đến ngày nay, Camus vẫn là thương hiệu dẫn
đầu trong các cửa hàng miễn thuế trên toàn thế giới.

Đời thứ 4: Jean-Paul Camus (bắt đầu bước vào kinh doanh năm 1967)

Jean-Paul là thế hệ thứ tư trở thành chủ tịch công ty và là chuyên gia
pha chế rượu Camus vào năm 1977. Thật sự ra còn người anh tên là
Phillipe cũng tham gia quản lý công ty. Dựa vào sự hiện diện của thương
hiệu Camus tại các cửa hàng miễn thuế, ông ta tập trung xây dựng thương
hiệu tại các thị trường nội địa của các nước Châu Á, nơi là biên giới
cuối cùng mà công ty chưa vươn đến. Ông liên tục công tác qua lại các
nước Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc và Malaysia để đẩy mạnh thương hiệu
Camus vào trong thị trường đang phát triển và đầy tiềm năng này. Tài
năng thật sự của ông ta tặng cho những người đam mê thực sự rượu Camus
là pha chế ra các dòng rượu Extra, XO Superior và đặc biệt Josephine một
loại rượu cognac đầu tiên được sản xuất dành cho phái nữ.

Đời thứ 5: Cyril Camus (bắt đầu bước vào kinh doanh năm 1994)

Khởi đầu ở vị trí giám đốc marketing và phát triển chịu trách nhiệm về
các hoạt động bán hàng và marketing trên toàn cầu. Sau một thời gian làm
việc ở văn phòng Camus tại Bắc Kinh mang theo cô vợ người Hoa tên là
Isabelle. Năm 1999, họ sinh ra một con trai tên là Ryan và câu chuyện
dòng họ Camus lại tiếp tục.

Ông trở thành chủ tịch của hãng vào năm 2003. Tuy vẫn trung thành với
các dòng rượu cognac của 4 đời Camus dày công xây dựng, ông vẫn tìm các
hướng kinh doanh mới. Năm 2003 Ông hợp tác với hãng Pinnacle Estate của
bang Quebec, Canada cho ra dòng rượu Camus Ice Cider (còn gọi là Ice
Apple Wine). Năm 2006, ông cho ra loại dòng rượu mới có màu nhạt hơn do
không được tiếp xúc với thùng gỗ sồi nhưng bù lại vẫn giữ được hương vị
hoa quả (floral) của vùng Borderies. Đây là nguồn cảm hứng sáng tạo cho
các bartender.

 Chắc không có ai nghĩ rằng Cyril Camus lại đi bán rượu Trung Quốc nhỉ? Câu trả lời là có đấy. (Vào link: http://www.spiritofchina.net/ để biết chi tiết) Đời thứ 5 của dòng họ Camus bây giờ cũng tham gia bán rượu Mao Đài và bán rất nhiều (link đọc thêm).
Xem ra ảnh hưởng của cô vợ người Hoa, Isabelle quá lớn. Sau phi vụ hợp
tác với một nhà sản xuất rượu Ice Wine làm từ táo ở Canada vào năm 2003,
và rồi còn phát hiện Camus bán rượu Gin Josephin, xem ra thế hệ đời thứ
năm này rất năng động, sáng tạo và đa dạng hóa sản phẩm theo chân các
tập đoàn rượu lớn khác.

Trải qua 5 đời dòng họ
Camus vẫn sở hữu thương hiệu này trong khi các thương hiệu lớn lần lượt
bị sát nhập hoặc bị các tập đoàn lớn mua lại. Hiện tại hãng đang đứng vị
trí thứ năm về số lượng rượu xuất khẩu.

Sở hữu một
chai Camus mini thì ai mà không muốn tìm hiểu xem nó được sản xuất vào
năm nào? Nhân dịp gì? Có đoạt giải thưởng gì không?…Là những người hậu
sanh mới sưu tập sau này, sự hiểu biết về những thông tin bị hạn chế là
chuyện đương nhiên. Tuy nhiên nếu ta tinh ý căn cứ vào lịch sử hình
thành và phát triển của hãng Camus, ta có thể phần nào suy đoán được
“niên đại” của chai rượu mẫu do mình sở hữu. Camus bắt đầu sản xuất rượu
mini từ Michel Camus quản lý. Trải qua các thời kỳ, tên đăng ký kinh
doanh của hãng Camus cũng được thay đổi. Căn cứ vào hình thái tên của
công ty Camus mà ta có thể suy đoán năm sản xuất của một chai mini nào
đó. Tùy theo chủ nhân nối dõi sự nghiệp là duy nhất một người hay là
nhiều hơn một người mà có các tên như sau:

 Camus & Co. đây là thời kỳ do Michel quản lý – 1932

Camus Frères
và sau đó đổi tên thành Camus Frères – La Participation Charentais
tương tự như Camus & Bros trong tiếng Anh: có nghĩa là các anh em
trong cùng nhau quản lý doanh nghiệp. Đây là giai đoạn do thế hệ đời thứ
4 (Phillipe và Jean Paul) quản lý – 1967

Camus & Co. hiện tại do thành viên đời thứ 5 tên là Cyril Camus quản lý – 1994.

 Căn
cứ vào hình thái tên công ty trên đây mà người sưu tập có thể truy ra
gần chính xác năm sản xuất của chai rượu mini do mình sở hữu. Ngoài ra
còn căn cứ vào chất liệu và màu sắc nhãn để xác định năm sản xuất. Khởi
đầu vào những năm 1950 nhãn chai làm từ giấy trắng với chữ CAMUS nằm
trên cùng được in màu đen và nếu có chữ cognac đi kèm bên dưới thì chữ
này được in màu đỏ. Tiếp theo bên dưới luôn luôn là dòng chữ “LA GRANDE
MARQUE” kèm với dấu hiệu trade mark là cái khiên màu đỏ với chữ thập màu
trắng và dòng chữ “Masion fondeé en 1863” Hầu hết các chai trong thời
kỳ này đều có nhãn cổ chai đi kèm. Sau này chất liệu nhãn theo đà tiến
bộ của kỹ thuật in ấn mà có các màu sắc khác nhau; có thể in bóng hoặc
in mờ, có thể có hoặc văn và in nhủ vàng…Căn cứ kế tiếp là dạng cấu tạo
nắp chai. Cổ xưa nhất có lẽ là nút bần được bọc bằng chì (cork and lead
top) được sử dụng phổ biến vào những năm 1930. Sau đó là nắp nhôm có 2
tai để có thể xé khi mở mà tôi thường gọi là “nắp xé” (wing-clip top),
phổ biến vào những năm 1950. Sau cùng là loại nắp nhôm vặn thông thường
(metal screw top), phổ biến từ những năm 1960 trở về sau này. Tóm lại,
những đặc điểm dùng để suy đoán tuổi chai như sau:

 (1) Hình thái tên công ty

(2) Kiểu nắp chai, hình dáng chai, vật liệu giấy in nhãn

(3) Những dịp kỷ niệm đặc biệt

(4) Những giải thưởng hàng năm của các cuộc thi quốc tế về rượu mạnh

Trích từ Jack Kao.